موسسه‌ی کتابخانه و موزه‌ی ملی ملک | گنجینه‌های موزه

نمایشگاه آثار لاکی

با پیدایش خط و ابزار کتابت به تدریج قلمدان به عنوان محفظه ای برای نگهداری قلم پا به عرصه هنرهای تزئینی نهاد. از زمان ساخت اولین قلمدانها اطلاعات دقیقی در دسترس نیست اما شواهد نشان می دهد قلمدانهای قبل از سده نهم ه . ق اغلب فولادی و نقره یا طلا کوب بودند.
در قرون بعد، تا قبل از دوره صفویه قلمدانها از چوب یا فلز ساخته و گاهی برای تزئین آن ازمفتولهای زرین و سیمین استفاده می شد. این قلمدانها که اغلب سنگین بودند هنرمندان را بر آن داشت تا قلمدانهایی سبکتر بسازند. به همین منظور اهل فن به شیوه ساخت جلدهای لاکی روی آوردند که پیشینه آن به اواخر دوره تیموری(اویل قرن ۱۰ ه.ق) بر می گردد.
در این روش، اساتید فن با استفاده از خمیر کاغذ یا لایه های نازک کاغذ و بکارگیری چسبهایی که مواد اولیه آنها گیاهی یا حیوانی بودند، قلمدانهای سبک تری ساختند. پس از ساخت قلمدان خام و بوم سفید که جذابیتی نداشت کار به طراح ، نقاش و روغن کار سپرده شد تا با هنر خویش قلمدانی در شأن امیر، وزیر، کاتب یا ... بسازد.
اوج شکوفایی هنر قلمدان سازی را می توان به دوره قاجارنسبت داد. در این دوره هنرمندان توانا، در کارگاههای قلمدان سازی شهرهای تهران، اصفهان و شیراز قلمدانهایی ساختند که شاید اکنون هیچ کس قادر به ساخت آن نباشد. برخی از این قلمدانها دارای جا دواتی از جنس طلا، نقره و برنج ؛همچنین چمچه (قاشق کوچک پیمانه آب و مرکب)، قلم تراش و قیچی مخصوص بودند.
مجموعه قلمدانهای موزه ملی ملک با بیش از ۸۰ قلمدان دوره های صفوی و قاجار از جنس عاج ، چوب ، کاغذ ؛ قاب آیینه ، لفاف قلم دان و ... یکی از غنی ترین مجموعه لاکی کشور محسوب می شود. در طرح ساماندهی و بهسازی موزه ملی ملک پس از پایان عملیات عمرانی، این بخش به مجموعه آثارلاکی تبدیل می گردد که علاوه بر قلمدانهای لاکی مجموعه آثار دیگری را نیز در معرض دید علاقمندان خواهد گذاشت.