پایگاه‌های الکترونیکی

راهنمای مجلات دسترسی آزاد

با توجه به اهميت روز افزون مجلات در امر پژوهش و نيز افزايش دسترس پذيري اين منابع از طريق شبكه جهاني (اينترنت)، راهنماي مجلات دسترسي آزاد (DOAJ) برای استفاده پژوهشگران محترم معرفي مي گردد:
در اين پايگاه كه با نام اختصاري DOAJ شناخته شده و از طريق آدرس www.doaj.org قابل دسترسی است، محققان مي توانند به تعداد زيادي از مجلات الكترونيك رايگان در تمامي حوزه ها به زبان انگليسي و تعدادي از زبان هاي ديگر به صورت تمام متن دسترسي داشته باشند.
پايگاه DOAJ اكنون با بیش از 4500  عنوان مجله و هزاران مقاله به عنوان يكي از بزرگ ترين و شناخته شده ترين فهرست مجلات پژوهشي با دسترسي كاملاً آزاد و رايگان است و بيشتر از 10 درصد مجلات بررسي شده جهان اكنون در اين پايگاه وجود دارد.   

  • ویژگی های پایگاه doaj
  1. تمام مجلات اين پايگاه به صورت رايگان و تمام متن و بدون محدوديت دسترس پذيرند.
  2. پايگاه مذكور پايگاهي جامع بوده و تمام موضوعات علمي را دربر مي گيرد.
  3. پايگاه DOAJ  داراي ساختاري ساده بوده و دسترسي به متن مقالات آن بسيار راحت است.
  4. همه عناوين در پايگاه DOAJ روزآمد هستند و مجلاتي كه ديگر منتشر نمي شوند، از اين پایگاه حذف مي گردند؛ مگر اينكه عناوين ديگري جايگزين آنها شده باشد؛ و اين رويكرد، مزيت آشكاري است، زيرا در اين صورت مي توان از فهرست عناوين موجود در اين پايگاه براي پي بردن به وجود مجلات جاري و فعالِ دسترسيِ آزاد استفاده كرد.
  5. يكي از نقاط قوت راهنماي مجلات دسترسي آزاد، تنوع آن است؛ در واقع این پایگاه مجلات را به تمام زبانها در بردارد و اكنون در اين پايگاه، زبان انگليسي رايج ترين زبان است. اين عناوين در پايگاه، گستره كاملي از حوزه هاي دانشگاهي را پوشش مي دهند.
  • روش جستجو و یافتن مطالب
در مورد این که چگونه مي توان در اين پايگاه به جستجو پرداخت و چه اطلاعاتي را درمورد يك مجله يا يك مقاله مي توان در راهنما يافت، بايد گفت:
  1. در صفحه اصلي اين پايگاه با استفاده از سيستم جستجوي مجلات ( Find Journal) مي توان از طريق همه فيلدهاي موجود در پيشينه مجلات به جستجوي آنها پرداخت. اين فيلدها عبارت است از: عنوان مجله، ISSN، سال شروع1 ( زماني كه مجله به صورت الكترونيكي و تمام متن و دسترسي آزاد درآمده است)،سال پايان2 ( البته درصورتي كه يك مجله جاي خود را به عنوان ديگري داده باشد)، موضوع، كليدواژه ها( كليدواژه هاي موضوع مجله)، ناشر، كشور (كشور محل نشر) و زبان ( زبان متن مقالات). 
  2. در صفحه اصلي اين پايگاه با استفاده از گزينه جستجوي مقالات (find Articles)،  مي توان مجلات را در سطح مقاله هم جستجو كرد. البته بايد توجه داشت كه همه مجلات در اين پايگاه در سطح مقاله قابل جستجو نيستند و فقط مجلاتي كه در جلوي عنوان آنها عبارت( DOAJ Content ) درج گرديده(در حال حاضر1328 عنوان مجله)، داراي اين قابليت مي باشند. در هر صورت مقالات قابل جستجو را از طريق فيلدهاي زير مي توان جستجو كرد: عنوان مقاله، عنوان مجله، ISSN، نويسنده مقاله، كليد واژه ها و چكيده مقاله. درجستجوي مقالات مي توان از عملگرهاي بول3 نيز استفاده كرد. اين عملگرها  عبارتنداز:AND،OR،NOT)).
در منوي سمت چپ در صفحه اصلي، گزينه اي به نام عناوين جديد (New itles) وجود دارد كه با استفاده از آن مي توان فهرست جديدترين عناوين افزوده شده به پايگاه را در 30 روز اخير مشاهده كرد؛ اين فهرست به طور خودكار روزآمد مي شود.
  • موضوعات در پايگاه DOAJ
پايگاه DOAJ به صورت جامع تمام موضوعات علمي را دربر مي گيرد. موضوعات در پايگاه DOAJ براساس يك سلسله مراتب مبتني بر رشته سازماندهي مي شوند. در صفحه اصلی این پایگاه موضوعات به 17 حوزه کلی تقسیم شده که کاربر با کلیک کردن بر روی هر یک از آن ها می تواند به موضوعات به صورت خاص تر دسترسی یابد.علاوه بر این،  چنانچه كاربر برروي گزينه (Expand Subject Tree ) در صفحه اصلي كليك كند، فهرست كاملی از  موضوعات کلی، موضوعات اخص و تعداد مجلات را می یابد که با کلیک کردن برروی هریک از این موضوعات، فهرستی از مجلات دسترسی آزاد در آن حوزه ظاهر می شود.
  • برای آگاهی و مطالعه

الف . شكل گيري پروژه
ازدياد مجلات رايگان دسترس پذير از طريق اينترنت، توسعه آرشيوهاي موضوعي خاص و مجموعه منابع يادگيري، مجموعه با ارزشي از دانش علمي، در قالب كتاب، مجله، پايگاههاي اطلاعاتي و غيره فراهم مي كند. با اين وجود، بررسي و يكپارچه سازي چنين مجموعه اي در كتابخانه و خدمات اطلاع رساني مشكل است. با توجه به اين مسأله، در نخستين "كنفرانس كشورهاي اروپاي شمال غربي در مورد ارتباطات پژوهشي در لاند/ كپنهاگ"1، در سال 2003، ايده ايجاد يك راهنماي جامع از مجلات دسترسي آزاد مطرح شد و شركت كنندگان در كنفرانس به اين نتيجه رسيدند كه اين راهنما خدمت ارزشمندي براي پژوهش در سطح جهاني و جامعه علمي خواهدبود. بدين ترتيب راهنماي مجلات دسترسي آزاد در سال 2003 توسط كتابخانه هاي دانشگاه لاند و تأمين مالي از سوي موسسه جامعه باز2 و برخي موسسات ديگر در كتابخانه ملّي سوئد راه اندازي و ايجاد شد. اين پايگاه كه در ماه مي 2003 با 300 مجله كار خود را شروع كرد، بیش از 4500 مجله است و همه موضوعات علمي را دربرمي گيرد و به زبان خاصي محدود نمي شود.
DOAJ در تعريف خود از مجلات دسترسي آزاد بيان ميكند كه:
" مجلات دسترسي آزاد، مجلاتي هستند كه از يك مدل تأمين مالي كه منجر به مطالبه هزينه از خوانندگان يا موسسات آنها نمي شود، جهت دسترسي به محتواي خود استفاده مي كنند". راهنماي مجلات دسترسي آزاد تعريف خود را براساس تعريف كنفرانس بوداپست قرارداده و در ادامه مي افزايد: در تعريف كنفرانس بوداپست از دسترسي آزاد آمده است:"حق دادن به استفاده كننده جهت خواندن، انتقال به رايانه شخصي، كپي، توزيع، چاپ، جستجو و اتصال به منابع تمام متن اين مقالات"؛ و اين سياستي است كه از هر مجله اي كه مي خواهد در DOAJ حضوريابد به اجبار خواسته مي شود".

ب. اهداف راهنماي مجلات دسترسي آزاد
طبق بيان مدير كتابخانه هاي دانشگاه لاند3 (2007)، اهدافDOAJ عبارتند از:


  1. كمك به مجموعه سازان در كتابخانه ها جهت گردآوري و يكپارچه سازي مجلات دسترسي آزاد در خدماتشان؛

  2. كمك به ناشران انتشارات دسترسي آزاد جهت در معرض ديد قراردادن انتشاراتشان؛

  3. كمك به خوانندگان براي يافتن منابع دسترسي آزاد؛

  4. كمك به مولّفان جهت يافتن يك مجله براي نشر در انتشارات دسترسي آزاد.

ج. از فوريه 2007، پايگاه DOAJ  به صورت اختياري عضو پذيرفته و بابت آن مبلغي را نيز به عنوان حق عضويت دريافت مي دارد. كساني كه در اين پايگاه عضو شوند از مزايايي برخوردار خواهند شد؛ اين مزايا عبارت است از:


  1. اشتراك براي فهرست پست الكترونيك اعضاي پايگاه؛

  2. دسترسي به فهرست عناوين حذف شده از پايگاه؛

  3. دسترسي به عناويني كه به تازگي وارد پايگاه شده اند؛

  4. حق استفاده از عضويت DOAJ در فعاليت هاي بازاريابي؛


جهت عضويت در اين پايگاه كاربران مي توانند از طريق لينك Membership در حاشيه سمت چپ  صفحه اصلي پايگاه اقدام نمايند.

بازگشت >


با وارد کردن ایمیل خود، اخبار و تازه‌های سایت به‌طور خودکار برای‌تان ارسال می‌شود: